Czesław (czeslaw_list) wrote,
Czesław
czeslaw_list

Ці была Рэч Паспалітая беларускай дзяржавай?

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Rzeczpospolita_Obojga_Narod%C3%B3w_1635.svg/1280px-Rzeczpospolita_Obojga_Narod%C3%B3w_1635.svg.png
Межы Рэчы Паспалітай, 1635 год.

У гісторыі Беларусі ёсць даўгі ды значны па цывілізацыйных зменах перыяд Рэчы Паспалітай. Гэта час, калі на тэрыторыі адной дзяржавы суіснавалі шматлікія народы, гучалі розныя мовы, вызнаваліся разнастайныя формы рэлігіі і грамадскага жыцця. Сярод гэтай разнастайнасці ды моўна-культурнага багацця жылі і стваралі матэрыяльныя і духоўныя каштоўнасці беларусы. У нашым сённяшнім грамадстве ды гістарычнай навуцы гэты перыяд застаецца ў цені Полацкага княства і Вялікага княства Літоўскага, адсунуты ў бок часамі Расейскай імперыі ды Савецкага Саюзу.


                          http://img1.liveinternet.ru/images/attach/c/4/82/182/82182707_91f.gif


1 ліпеня 1569 года ў выніку Люблінскай уніі адбылося аб'яднанне Польскага каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў федэратыўную дзяржаву — Рэч Паспалітую. Рэч Паспалітая (польск.: Rzeczpospolita Obojga Narodów, літ.: Žečpospolita або Abiejų tautų respublika) — федэратыўная манархічная рэспубліка, што ўтварылася ў 1569 годзе з Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага і Польскага Каралеўства. Рэч Паспалітая праіснавала да 1795 года.

Палітычнае жыццё Рэчы Паспалітай пасля Люблінскай уніі трымалася на палітычным трыкутніку: кароль, магнаты і шляхта. Кароль часам не толькі ўзначальваў дзяржаву, але і выступаў лідарам уласнай палітычнай групы, выразна зацікаўленай у моцнай цэнтральнай уладзе.

У Рэчы Паспалітай існавала фармальна-юрыдычная адасобленасць ВКЛ і Польскага Каралеўства (асобнае войска, скарб, біццё манеты, дзяржаўная канцылярыя, сімволіка, сістэма пасад, уласныя законы ВКЛ, сабраныя ў Статуце, і г.д.). Нават Канстытуцыя 3 мая 1791 года фармальна (юрыдычна) не ліквідавала дзяржаўную ўнію паміж Польскім Каралеўствам і ВКЛ. Канстытуцыя абыходзіла бокам пытанне аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным ладзе Рэчы Паспалітай — аб узаемаадносінах Польскага Каралеўства і ВКЛ. Пытанне ўзаемаадносін Польскага Каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага было ўдакладнена Чатырохгадовым соймам у законе «Узаемныя заручыны абодвух народаў» («Zaręczenie Wzajemne Obojga Narodów»), які быў прыняты 20 кастрычніка 1791 г. і якім сцвярджалася, што унія Польскага Каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага захоўваецца, і Рэч Паспалітая не ператвараецца ва ўнітарную дзяржаву. Існаванне дзяржаўнага дуалізма Рэчы Паспалітай (дзяржаўнай асобнасці Польскага Каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага) аж да самага апошняга падзелу ў 1795 г. (нават пасля прыняцця Канстытуцыі 3 мая 1791 г.) у сучаснай польскай гістарыяграфіі не аспрэчваецца.   →   Чытаць больш .



  →   Люблінская Унія

Рэч Паспалітая была тагачаснай формай дэмакратычнай дзяржавы, і мала хто з беларусаў сёння пра гэта памятае. Палітыкі таксама амаль ніколі яе не ўзгадваюць у сваіх выступах.

Паўстае пытанне: ці была Рэч Паспалітая таксама і беларускай дзяржавай? Бо пры ўсёй фармальнай і юрыдычнай федэратыўнасці Рэчы Паспалітай, яна досыць хутка ператварылася ў інструмент каланізацыі ўсёй прасторы Вялікага княства Літоўскага. Паспяховасць гэтага працэсу замацавала Канстытуцыя Рэчы Паспалітай ад 3 мая 1791 году, у якой супольная з ВКЛ дзяржава называецца выключна Польшчай і ніводны народ акрамя палякаў там не згадваецца, а беларусам надалей застаецца шукаць сваё месца ў гісторыі.


   →   Ці была Рэч Паспалітая беларускай дзяржавай?



Па тэме:

Літвіны-беларусы найстаражытны народ на Еўрапейскім кантыненце (By, Ru)
Беларусь ці Летува – Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою?
Генафонд літвінаў-беларусаў
Чаму літвіны сталі беларусамі?
Литвины - потомки лютичей. Первые упоминания о Литве
Утварэнне Вялікага княства Літоўскага
Литовско-московская граница в 1368 г.
Люблінская Унія – Утварэнне Рэчы Паспалітай (By, Ru)
Mapy Vialikaha Kniastva Litoŭskaha - Rečy Paspalitaj - Biełarusi (By, Ru)
"Крывавы патоп" у якім агрэсарам супраць Вялікага Княства Літоўскага была ардынская Масковія
Разделы Речи Посполитой между Россией, Пруссией и Австрией
Wielkie Księstwо Litewskie (Wgląd z Polski)
Наша Вильня – Как Беларусь потеряла Вильню
Аналіз гістарычнай дакладнасці афіцыйнай назвы Літоўскай Рэспублікі
Усялякая беларускасць гэта чужое, фальш, не натхняе і не мае будучыні
Возрождение народа возможно только на историческом фундаменте!

Аўтар-складальнік ©Časłaŭ List

Назад   →   Historia Polski   Гiсторыя Беларусi   Історія України   Расология

Tags: История Беларуси, История Польши, История Украины, Расология
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 1 comment