Czesław (czeslaw_list) wrote,
Czesław
czeslaw_list

Вялікалітва/Беларусь ці Летува – Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою?

Зараз ўсялякія недагісторыкі прыдумваюць, што Вялікае Княства Літоўскае - гэта дзяржава літоўцаў (жамойтаў), аднак гістарычныя сьведчаньні кажуць супраць гэтых выдумак.



Пытанне: Якія адносіны летапісная Літва мае да сучаснай Летувы?

Адказ: Ніякага. Усяго толькі яны прысвоілі сабе чужую гістарычную спадчыну. Такое здараецца вельмі часта. Якое дачыненне мае Румынія да Рыма? Альбо сучасная Македонія да элінскай? Проста не было агульнай назвы ў куршаў, дзукі, жамойтаў і г.д., а вельмі хацелася знайсці. Чытаць больш →   Аналіз гістарычнай дакладнасці афіцыйнай назвы Літоўскай Рэспублікі .

                          http://img1.liveinternet.ru/images/attach/c/4/82/182/82182707_91f.gif

ВЛК при Гедымине 1341 годы


   →   Вялікае Княства Літоўскае – Беларусь ці Летува?

Вялікае Княства Літоўскае - гэта дзяржава цяперашніх беларусаў і яны былі там гаспадарамі: "Літва або Вялікалітва - гэта славянская краіна" (Voigt Y. Geschichte Preussens, Bd. I, Kenigsberg, 1827, s. 621).  →   Mapy Vialikaha Kniastva Litoŭskaha - Rečy Paspalitaj - Biełarusi (By, Ru) .


→   Усялякая беларускасць гэта чужое, фальш, не натхняе і не мае будучын


Літвіны (ліцьвіны, Літва) — гістарычная саманазва беларусаў у ВКЛ - Вялікім Княстве Літоўскім, якая выкарыстоўвалася побач з русінамі. Назва літвіны супрацьпастаўлялася этнонімам іншых суседніх этнічных груп і народаў: русінам, ляхам (палякам), мазурам (мазаўшанам), жэмайтам (жмудзі), прусам, валынянам і інш. Па Крэўскай уніі "літвінамі" называліся ўсё жыхарства Вялікага княства Літоўскага ў нацыянальным сэнсе, "русінамі" называліся праваслаўныя (літвіны) ў канфесыйным сэнсе. У 16-18 ст. назва «літвіны» набыла гучаньне палітоніма — дзяржаўна-палітычнага вызначэньня ўсяго насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага. У якасьці назвы сучасных беларусаў назва “літвіны” шырака ўжывалася яшчэ на працягу 19 стагодзьдзя ды захоўваецца ў частковым ужытку ў якасьці саманазвы вясковага жыхарства і цяпер (Зьвесткі зь Вікіпэдыі).

Літвіны (ліцвіны) — назва жыхароў ВКЛ, пераважна заходніх беларусаў і ўсходніх літоўцаў у XIV—XVIII ст. Упершыню сустракаецца ў польскіх гістарычных крыніцах (хроніках і аналах) XIV ст. У беларуска-літоўскіх летапісах і іншых дакументах XIV—XVI ст. назва літвіны звязвалася ў этнагенетычным аспекце з легендарнымі рымскімі перасяленцамі на чале з князем Палемонам, а тэрытарыяльна — з землямі першапачатковай лакалізацыі тапоніма Літва — на захад ад Мінска ў міжрэччы Нёмана і Віліі, дзе існавала змешанае балта-славянскае насельніцтва.

У XVI—XVIII ст. назва літвіны набыла гучанне палітоніма — дзяржаўна-палітычнага вызначэння ўсяго насельніцтва Вялікага княства Літоўскага, аднак адрознівалася ад саманазвы менавіта літоўцаў (аўкштайты і жэмайты), усходніх беларусаў праваслаўнай веры (русіны, руськія, рускія) і палешукоў. Жыхары Белай Русі называліся літвінамі-беларусцамі.

У ХІХ — пачатку ХХ ст. арэал існавання назвы літвіны звузіўся. У наш час ужываецца ў якасці экзаэтноніма ў палякаў для вызначэння літоўцаў, а таксама як лакальны этнікон невялікіх груп беларускага насельніцтва, таксама, некаторых раёнаў беларуска-ўкраінскага Палесся і часткова беларусамоўнага насельніцтва паўночнай Чарнігаўшчыны і Кіеўшчыны, заходняй Браншчыны і Смаленшчыны (Зьвесткі  →  Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал).

Каб ахаваць літвінаў ад памяці пра сваю былую дзяржаўнасць - пра Вялікае Княства Літоўскае, захопленае Расеяй у перыяд з 1772 па 1795 гады, цар Мікалай I вырашыў у 1840 годзе пераназваць літвінаў у беларусаў. Да таго беларусамі ў Расеі звалі толькі жыхароў Усходняй Літвы (цяперашніх Віцебскай і Магілёўскай абласцей), а вось жыхароў сучаснай Цэнтральнай і Заходняй Беларусі называлі літвінамі. З 1840 года па ўказе цара тэрмін Літва стаў забароненым, роўна як і літвін. Заміж яго царызм увёў тэрмін беларус. Але і ён пасля паўстання 1863-1864 гг таксама стаў забароненым, а ўсіх беларусаў (літвінаў) было найвысока загадана называць заходне-русамі. І ўсё ж, аж да пачатку 1950-х гадоў сельскія жыхары Беларусі (прыкладам, у Мінскай вобласці) па-ранейшаму выклікалі сябе ці літвінамі, ці тутэйшыми, а не беларусамі, бо такой назвы сяляне не прызнавалі.000

Исторические заметки (Ru).

Папа Римский Пий II (занимал престол в 1458—1464 гг.) отметил: “Литва со своими широкими просторами граничит с Польшей с Востока... (Жемойтия и Аукштайтия не имели границы с Польшей. — Авт.) Редки у Литвинов города, также мало и сел... Язык народа — славянский. Этот язык очень широко распространен и поделен на разные диалекты” (Pii II Pontificis Maximi Historia Rerum ubique Gestarum cum Locorum descriptione. Parrhisiis, 1509, pp. 109—110).

О том, что “язык литвинов — славянский” и что “литвины — славянский народ” писали также Гартман Шедель во “Всемирной хронике” (1493 г.); директор Нюрнбергской Лаврентьевской гимназии Ян Коклес Норик в географическом обзоре “Декастихон” (1511 г.); Ян Богемский в труде “Обычаи всех народов” (1538 г.); австрийский дипломат Сигизмунд Герберштейн в “Истории Московии” (1549 г.); Матвей Стрыйковский в “Хронике польской, литовской, жмудской и всей Руси” (1582 г.); Александр Гваньини в “Хронике Европейской Сарматии” (1578 г.).

Вот титул российского императора:

“Божиею поспешествующею милостию, Мы... Император и Самодержец Всероссийский, Московский, Киевский, Владимирский, Новгородский; Царь Казанский, Царь Астраханский, Царь Польский, Царь Сибирский, Царь Херсониса Таврического, Царь Грузинский, Государь Псковский, и Великий Князь Смоленский, Литовский, Волынский, Подольский и Финляндский; Князь Эстляндский, Лифляндский, Курляндский и Семигальский, Самогитский, Белостокский, Корельский, Тверской, Югорский, Пермский, Вятский, Болгарский и иных; Государь и Великий Князь Новагорода Низовския земли, Черниговский, Рязанский, Полотский, Ростовский, Ярославский, Белозерский, Удорский, Обдорский, Кондийский, Витебский, Мстиславский, и всея Северныя страны Повелитель; и Государь Иверския, Карталинския и Кабардинския земли и области Арменския; Черкесских и Горских Князей и иных Наследный Государь и Обладатель; Государь Туркестанский; Наследник Норвежский, Герцог Шлезвиг-Голстинский, Стормарнский, Дитмарсенский и Ольденбургский, и прочая, и прочая, и прочая”.

Как видим, не было у российского императора титула “Князь Белорусский”! Грузия в составе царской России была, Украина была, Эстония и Армения, Польша и Финляндия были. А Беларусь — нет. Вместо нее — Литва!

Если бы не восстание 1830—1831 годов, то россияне продолжали бы называть наш этнос “литовцами”, как это сказано у поэта Пушкина, у фольклориста И.П.Сахарова, у всех других российских авторов начала XIX века. Но восстание поставило перед властями метрополии задачу максимального подавления национального сознания литвинов. Последовали соответствующие меры: ликвидация униатской церкви с запретом богослужения в храмах на беларуском языке (1839 г.); запрет книгоиздания на беларуском языке (1839 г.); запрет Статутов ВКЛ; запрет термина “литовский” в названиях наших городов, которые в Речи Посполитой — для отличия от аналогичных польских — именовались Брест-Литовский, Минск-Литовский и других. На литвинов было распространено название “белорусы” с бывших восточных земель ВКЛ (1840 г.).

Но в 1870-е годы националистически настроенные жемойтские студенты придумали в своих кружках мифическую концепцию о том, что Самогития (Жемойтия) — это якобы и есть историческая Литва. В этом им подыграли сначала царские власти, а затем советские, которые в своих политических целях тоже изображали Литву “неславянской”, “восточно-балтской” страной. Так мизерное туземное владение Литвы вдруг стало “правителем Литвы”, а то и “правителем всей Речи Посполитой”, “повелителем и угнетателем славян”.

Эдвардас Гудавичюс, инженер по образованию, считающийся в Республике Летува “видным специалистом по истории Литвы XIII—XVI веков”, в своей “Истории Литвы с древнейших времен до 1569 г.” (изданной в 1999 г.) бесстыдно утверждает, что князья ВКЛ были жемойтской крови, хотя в действительности ни капли ее не имели. Изначально они были пруссами, но уже великий князь Альгерд (1296—1377) — как сын тверской княжны — был наполовину кривичем.

Имя Витовт, традиционное для западных балтов-литвинов, Гудавичюс запросто переделал в восточно-балтское “Витаутас”, хотя князя с таким именем история не знает, а само имя Витовт совершенно чуждо жемойтам и аукштайтам.

Согласно Переписи Войска ВКЛ 1528 года, шляхта Жемойтии на 80% состояла из беларусов и только на 20% из “новопожалованных” (в ВКЛ) жемойтских дворян. Как же такое могло быть — великие князья ВКЛ якобы “жемойтской крови”, когда в Жемойтии почти что не было даже своих этнических дворян? У шляхты ВКЛ жемойтские этнические имена и фамилии на “-с” зафиксированы только начиная с 1528 года.

Но в течение последних ста лет жемойты сочли более выгодным отказаться от своей истинной истории, забыть о том, что они жемойты и аукштайты — ради того, чтобы назвать себя “литовцами” и присвоить историю соседнего народа. Не удивительно, что их историки нынешние труды историков беларуских называют “мифами”. Тем более что в этом их поддерживают российские великодержавные историки, их идейные союзники.

       Источник


Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою?

Жамойць (лацінская форма - Самагіція, польская - Жмудзь) - гэта гістарычная вобласьць па ніжнім цячэньні Нёмана і ўзьбярэжжы Балтыйскага мора, заселеная плямёнамі балтаў. У 1422 годзе, у часе княжаньня Вітаўта, яна была канчаткова далучаная да Вялікага Княства Літоўскага і стала яго неадлучнай часткай. З часам нашыя продкі пачалі называць жамойтамі ня толькі насельнікаў уласна Жамойці, але й роднасныя ім плямёны.

Умовы для замацаваньня за Жамойцяй назову «Літва» склаліся ў ХІХ стагодзьдзі. Дзеячы жамойцкага нацыянальнага адраджэньня для забяспечаньня свайму руху гістарычнае асновы выкарысталі - у якасьці этнічнага - найменьне старадаўнай беларускай дзяржавы Вялікага Княства Літоўскага, а ня свой, спрадвечны, назоў Жамойць (які, дарэчы, шырока ўжываўся і ў ХІХ стагодзьдзі, але не асацыяваўся з уяўленьнямі пра разьвітую старажытную дзяржаўнасьць).

Зразумела, яны прысвоілі ня толькі найменьне «Літва», але і заявілі пра свае выключныя правы на гістарычную й культурную спадчыну нашае старадаўняе дзяржавы і, у прыватнасьці, на яе сыімболіку. А паколькі ў жамойцкай мове не было нават слова для абазначэньня галоўнага дзяржаўнага сымбалу Вялікага Княства, жамойцкія адраджэнцы прыдумалі яго. Зрабіў гэта ў 1845 годзе гісторык С.Даўкантас, назваўшы нашую «Пагоню» наватворам «Віціс». На свой лад перакручвалі яны й імёны нашых гістарычных дзеячоў: Вітаўт стаў у іх Вітаўтас, Астрожскі - Астрагішкіс, Хадкевіч - Кяткявічус, Радзівіл - Радвіла, Пац - Пацас і г.д.

Тым часам нашыя прадзеды аж да канца ХІХ стагодзьдзя захоўвалі саманазоў «ліцьвіны». Але, на жаль, беларускае нацыянальнае адраджэньне запазьнілася, пачалося значна пазьней за жамойцкае. Нашыя адраджэнцы, пачынаючы з Ф.Багушэвіча, ужо не маглі карыстацца спрадвечным саманазовам «ліцьвіны» і змушаныя былі прыняць найменьне, якое тады было ўжо даволі пашыранае на Смаленшчыне, Віцебшчыне, Магілёўшчыне і выкарыстоўвалася расейскімдрукам - «беларусы».

Канчаткова назоў «Літва» ў форме «Летува» афіцыйна быў замацаваны за Жамойцяй 16 лютага 1918 года актам аб незалежнасьці, і, такім чынам, быў пастаўлены знак роўнасьці паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Летувой. Усё гэта і спрычынілася да таго, што ў грамадскай свядомасьці ўкаранілася думка, нібыта сучасная Рэспубліка Летува - спадкаемка Вялікага Княства Літоўскага.

         Крыніца .




Па тэме:

Літвіны-беларусы найстаражытны народ на Еўрапейскім кантыненце
Што такое Вялікае Княства Літоўскае?
Генафонд літвінаў-беларусаў
Литвины - потомки лютичей. Первые упоминания о Литве
"Літоўскі народ" 14 стагоддзя з моўнага, культурнага і рэлігійнага гледзішча
Гістарычная Літва і Літвіны
Князі Вялікага княства Літоўскага
Старабеларуская мова — колішняя ўсходнеславянская літаратурная мова і афіцыйная мова ВКЛ (By, Ru)
Гісторыя мовы літвінаў - сёньняшніх беларусаў. На якой мове размаўлялі ў Вялікім Княстве Літоўскім?
Куда исчезли литвины-беларусы?
Як беларусы і літоўцы спрачаюцца за ВКЛ | Как беларусы и литовцы спорят из-за ВКЛ


Аўтар-складальнік  ©Časłaŭ List

Назад   →   Гiсторыя Беларусi   Расология  
Tags: История Беларуси, Расология
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 2 comments